Phát triển ngôn ngữ cho trẻ
|
Tuy đôi khi không phải lúc nào cũng vậy, nhưng từ giây phút con bạn được sinh ra, bé đã có tất cả những gì cần thiết để học cách nhận biết thế giới-bao gồm cả khả năng nói. Dù trẻ sẽ dần tự học những kĩ năng mới ở những độ tuổi và giai đoạn khác nhau, có những điều bạn nên làm để giúp bé trong suốt chặng đường. Bạn có thể nghe từ trẻ nhiều thanh âm mà chúng vốn phụ thuộc vào sự phát triển của cơ và các kĩ năng vận động. Tuy nhiên, nhiều kĩ năng khác giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ lại phụ thuộc vào cách tư duy của chúng . Chính vì vậy, có nhiều điều bạn có thể làm để giúp bé.  1. Tạo ra một môi trường có tính kích thích caoTrẻ luôn cần những kích thích và việc tạo ra cho trẻ cơ hội để chúng nhận ra bản chất sáng tạo của mình sẽ có tác dụng kích thích chúng nhiều hơn là một bức tranh hay một mô hình đồ chơi. Khả năng khám phá và học hỏi cũng quan trọng như là những lời đang chờ được trẻ nói ra. Bạn có thể giúp trẻ bằng cách tạo nhiều cơ hội cho trẻ tự khám phá những tài năng còn ẩn giấu trong trẻ. 2. Đọc cho trẻ nghe Mặc dù có thể hơi cường điệu một chút nhưng đọc cho trẻ nghe ngay từ những phút giây đầu đời của trẻ là một trong những cách tốt nhất bạn có thể làm. Thông qua việc dành thời gian đọc cho trẻ, bạn giúp trẻ nhận biết những điều kỳ diệu mà ngôn ngữ đem lại và sự thích thú của trẻ đối với những điều kỳ diệu đó sẽ biến trẻ thành người ham học. Không chỉ thế, trẻ cũng sẽ học được rất nhiều về ngữ pháp và ngôn ngữ. Trong những quyển sách thiếu nhi, từ ngữ luôn được đi kèm với giai điệu và hình ảnh sinh động, vì thế trẻ sẽ dễ dàng lạc trong sự tuyệt vời của ngôn ngữ. Bên cạnh đó, đọc cũng thúc đẩy một năng lực khác liên quan tới việc nói của trẻ, đó là khả năng đọc to. Nhiều trẻ phải chống chọi với việc chỉ biết đọc thầm trong khi khả năng đọc to rất hạn chế. Thời gian nghe truyện có thể đem lại những phát triển hoàn toàn mới cho khả năng ngôn ngữ của trẻ. Sẽ không bao giờ là quá sớm để đọc cho trẻ nghe. Ngay khi vừa chào đời Trẻ có thể nhận biết những lời ru êm đềm và một số bức tranh rực rỡ. Bằng việc đọc cho trẻ nghe càng sớm càng tốt bạn đang đặt nền móng cho một ngày mai dễ dàng hơn cho trẻ. 3. Mô tả Chỉ đơn giản bằng việc mô tả cho trẻ những gì trẻ đang làm, đang nghe và đang nhìn thấy, bạn sẽ giúp trẻ rất nhiều trong việc phát triển khả năng nói. Hãy tập cho con bạn biết mô tả hình ảnh bằng lời nói và bé sẽ sớm tìm cách làm điều tương tự. Đối với trẻ mẫu giáo, hãy gọi tên những thứ xung quanh ngôi nhà của bạn. Hãy viết ra tên của mỗi đồ vật và gắn lên đồ vật đó để khi trẻ đi qua chúng, trẻ sẽ nhận ra và ghi nhớ từ đó. Ví dụ, viết chữ “giường” lên 1 mẩu giấy và gắn vào đầu giường. 4. Hát Ca hát luôn hấp dẫn trẻ thơ. Vì vậy, hãy đảm bảo rằng bạn dành cho bé nhiều cơ hội để hát và nghe hát. Nếu bạn có thể cho bé nghe các bài hát phần lớn thời gian trong ngày thì chúng sẽ rất biết ơn bạn. Thường thì phần lớn vốn từ của trẻ tới từ những lời lặp đi lặp lại hay những cụm từ trong bài hát. Khi trẻ nghe thấy một bài hát, thì bài hát đó sẽ nổi bật lên so với các hiện tượng ngôn ngữ khác và gây nên những ấn tượng nhất định trong trẻ. Nếu trẻ đã nghe một bài hát từ trước, chúng sẽ học cách hát lại.  5. Lặp đi lặp lạiTrẻ học qua thực hành. Điều đó có nghĩa là phải làm đi làm lại. Hãy tạo thật nhiều cơ hội để trẻ phải nói đi nói lại cái đó nhiều lần. Đó có thể là những bài hát, những quyển sách hay những lời chỉ dẫn. Nếu như bạn làm theo một quy tắc thì mọi thứ sẽ trở nên quen thuộc với trẻ và khi trẻ đã quen, chúng sẽ hiểu và cố gắng làm giống như thế. 6. Tiếp xúc với những trẻ khác Nhu cầu được giao tiếp với các bạn của một đứa trẻ là vô cùng lớn. Khi mà trẻ học cách chia sẻ (hay đòi hỏi) trẻ cần phát triển khả năng truyền đạt nhu cầu đó một cách nhanh chóng và nếu như dành đủ thời gian chơi đùa với bạn bè, trẻ sẽ sớm học được cách truyền tải suy nghĩ, cảm giác thành lời. Điều đó không có nghĩa là bạn phải bỏ mặc con bạn một mình để bé chơi với những trẻ khác. Hãy cùng bé đến các sân chơi hay công viên và khuyến khích bé giao tiếp với những bạn khác. 7. Một vài trò chơi đơn giản giúp trẻ học nói Các trò chơi ghép nối-các trò chơi này dạy cho trẻ cách miêu tả những thứ chúng đang tìm kiếm. Các bài hát-khi trẻ hát đi hát lại các bài hát, đó là lúc chúng tập nói Đọc-việc đọc giúp trẻ nhận biết từ và ngữ pháp Nấu ăn-hãy tạo ra một công thức nấu ăn đơn giản và yêu cầu trẻ làm theo từng bước trong khi nấu ăn. Trẻ sẽ phải đọc to các bước đó và nhận biết mối liên hệ giữa hình ảnh với thực tế. Điều đó sẽ cho trẻ thấy ngôn ngữ cũng có những trật tự nhất định. Miêu tả- Cùng trẻ chơi trò bịt mắt và miêu tả các đồ vật. Ngay cả những trẻ rất nhỏ cũng sẽ có khả năng dùng những từ như dính, nóng, lạnh hay mượt. Trò chơi này giúp trẻ nghĩ về những việc mình đang làm và miêu tả chúng bằng lời. (Theo bethongminh.vn ) |
Phát triển tư duy trẻ với 6 bước đơn giản
Khi được đưa ra một câu hỏi, trẻ có đưa ra một câu trả lời thông thường theo phản xạ hay không? Khi làm bài tập ở nhà hay triển khai một công việc nào đó, trẻ có gặp khó khăn trong việc đưa ra một loạt các ý tưởng khác nhau hay không? Chọn ngay một giải pháp trước khi cân nhắc các lựa chọn khác ngăn chặn việc trẻ khám phá các cơ hội chọn lựa khác, chính vì thế khó có thể có được một kết quả tốt hơn. Ngoài ra, sự linh hoạt trong suy nghĩ cũng giúp trẻ sang tạo hơn, có những quyết định chính xác hơn, nổi bật trong tập thể, và vượt trội cả ở trường học cũng như trong cả cuộc sống.Một cách tốt để luyện tập kỹ năng này là động não. Bruce Van Patter, một nhà vẽ tranh minh họa kiêm giáo viên dạy viêt sáng tạo cho trẻ đã nói “Hầu hết trẻ khi thử đưa ra các ý tưởng đều vội vàng chộp lấy ý tưởng đầu tiên hiện lên trong đầu.” Vậy làm thế nào để trẻ học cách suy nghĩ hiệu quả? Sau đây là một số gợi ý của Van Patter Khuyến khích trẻ Van Patter khuyến khích cung cấp cho trẻ môi trường để trẻ có thể khám phá các ý tưởng. Trên hết, động não không chỉ là kết quả: đó là cả quá trình. Động não cũng giống như việc tập thể dục cho trí óc: tập thể dục hàng ngày một cách kiên trì khiến trí óc của bạn ngày một linh hoạt hơn. Đó là lý do vì sao mọi người vẫn nói “Không có ý tưởng nào tồi khi bạn đang động não”. Tất nhiên một số ý tưởng có vẻ tốt hơn, tuy nhiên điều quan trọng là không nên đánh giá hay bình luận khi trẻ đang đưa ra các ý tưởng. Dạy trẻ cách suy nghĩ “không giới hạn”. Điều này thoạt nghe có vẻ điên rồ, nhưng tại sao trẻ lại không thể tạo ra mô hình con chuồn chuồn có kích cỡ của chiếc máy bay trực thăng cho hội chợ khoa học? Hãy để trẻ lựa chọn nếu trẻ muốn bùng nổ với những ý tưởng của mình. Đặt câu hỏi Kế tiếp, bạn cũng có thể giúp thúc đẩy quá trình động não bằng cách đặt cho trẻ các câu hỏi. Các câu hỏi cần khéo léo hướng cách suy nghĩ của trẻ sang một hướng khác. Bạn có thể đặt câu hỏi “Nếu như…” để trẻ có thể phát huy trí tưởng tượng. Bạn cũng có thể đặt câu hỏi như “Con còn có thể thử cách nào nữa””Còn cách nào không?” Nếu như con bạn phải làm bài tập làm văn, bạn có thể giúp con bằng cách hỏi “Còn điều gì quan trọng nữa không?” hoặc “Con thử xem người đọc muốn biết gì nữa?” Kết hợp Không phải tất cả mọi ý tưởng đều phải được triển khai từ đầu. Trí sáng tạo giống như việc tái sắp xếp hơn. Trẻ có thể triển khai một ý tưởng mới bằng cách kết hợp 2 ý tưởng thông thường. Ý tưởng độc đáo giờ đây hình thành từ những sự kết hợp đặc biệt. Trẻ có thể tự tạo cho mình một cột các ý tưởng theo chiều ngang, một cột ý tưởng theo chiều dọc. Các ý tưởng mới hình thành từ sự kết hợp giữa các ý tưởng ở cột và hàng tương ứng. Ví dụ, trẻ muốn sáng tạo một câu chuyện, một cột có thể là các con vật, cột còn lại là môi trường sống của chúng. Chuyện gì sẽ xảy ra với một con gấu sống trong một cái hồ thiên nga? Hoặc một con voi ở Bắc Cực.  Triển khaiNếu trẻ còn quá nhỏ để tập viết, bạn có thể giúp trẻ ghi lại những gì trẻ nói; nếu trẻ đã biết viết hãy động viên trẻ viết các ý tưởng vào giấy. Trẻ có thẻ thích vẽ những hình tròn lên giấy và điền các ý tưởng vào hình tròn, hoặc trẻ sẽ thích viết ra một danh sách, hoặc một loạt các danh sách được sắp xếp theo mục. Động não có hiệu quả nhất khi một loạt các ý tưởng được ghi lại, mà không cần phải sửa chữa. Cứ tiếp tục viết và triển khai ý tưởng vì điều này sẽ giúp trẻ phát triển khả năng mở rộng suy nghĩ. Điền kín trang giấy với các ý tưởng và lựa chọn các ý tưởng thú vị nhất. Càng nhiều ý tưởng thì cơ hội tìm được ý tưởng độc đáo càng cao. Chờ đợi Sau khi trẻ vận động trí não để đưa ra các ý tưởng, hãy cho trẻ nghỉ ngơi. Điều này khiến trẻ trẻ có thời gian để có cái nhìn mới mẻ với những ý tưởng của mình, khi nghỉ ngơi trẻ sẽ bắt đầu đưa ra các kết nối và xếp loại các ý tưởng. Sau một khoảng thời gian nghỉ ngơi, bước cuối cùng trong quá trình “động não” sẽ đến rất dễ dàng. Sàng lọc Giờ là thời gian để xếp loại và chọn ra ý tưởng tốt nhất. Nếu quá trình động não để phục vụ cho bài tập làm văn, hãy để trẻ tự loại ra các ý tưởng không hợp lý trước, sau đó phân chia các ý tưởng còn lại theo chủ đề và chủ đề con. Nếu các ý tưởng được trẻ đưa vào các vòng tròn khác nhau, trẻ có thể kết nối các ý tưởng với nhau và tô cùng màu cho các ý tưởng trong cùng nhóm. Với các danh sách, trẻ có thể vẽ các hình khối và đường nối các khái niệm với nhau, hoặc sử dụng các màu sắc để đánh dấu ý tưởng. Một khi trẻ bắt đầu thả lỏng và linh hoạt suy nghĩ thông qua động não, phụ huynh sẽ thấy rằng trẻ càng ngày càng có nhiều ý tưởng mới và độc đão, cũng như đưa ra các quyết định chính xác hơn! (Theo Education) |
Vui chơi với bé lên 2
2 tuổi, bé rất thích bắt chước. Bạn có thể tổ chức nhiều hoạt động trong nhà bếp, bồn tắm và khu vui chơi để bé đùa nghịch, còn bạn cũng được rảnh tay. Cần chú trọng đến những trò chơi giúp bé hoàn thiện kỹ năng vận động, phối hợp tay – mắt và phát triển ngôn ngữ. Trong nhà bếp2 tuổi, bé rất thích “bám đuôi” và xem mẹ làm gì, nhất là việc bếp núc. Bạn có thể chuẩn bị một bộ bàn ghế nhỏ trong bếp cho con. Chuẩn bị thêm cho bé bộ thìa, bát, đĩa nhựa, quả chuối, hộp sữa và bánh kẹo đồ chơi. Có thể chỉ cho bé thấy cách bạn bóc vỏ một quả chuối rồi hướng dẫn con tự thực hiện. Bạn đừng lo nếu bé làm bẩn hay bóp nát quả chuối. Tiếp đến, có thể đưa cho bé một con dao nhựa (đồ chơi, không thể gây hại cho bé) rồi yêu cầu bé cắt chuối thành từng miếng nhỏ và để vào bát. Bạn cũng có thể đưa cho con một ổ bánh mỳ và hướng dẫn bé phết bơ hay mứt vào đó. Nhớ trải một tấm nilon xuống phía dưới chỗ bé ngồi để bé không làm bẩn sàn nhà. Đồng thời, có thể cho bé đeo một cái tạp dề. Nhào bột Các bé rất thích được chơi với bột. Bé có thể nặn bột thành một chiếc bánh theo ý thích. Nếu tự xay bột ở nhà, bạn sẽ có thêm hoạt động để vui chơi và dạy bé. Tuy nhiên, cần lưu ý bé về vấn đề vệ sinh khi nhào bột làm bánh. Nếu cần, hãy để dành một ít bột để bé vui chơi. Trước tiên, hãy cho một ít bột mỳ (bột gạo) và màu thực phẩm (màu vẽ) vào trong một chiếc bát. Đổ nước từ từ vào bát cho đến khi bột nhão là được. Có thể mua khuôn với nhiều hình dạng khác nhau để bé đổ bột vào đó. Với bột và màu thực phẩm, bé sẽ có những chiếc bánh ngon. Bột và màu vẽ để bé vui chơi, nhận diện hình dạng và màu sắc. Chơi với bột giúp bé phát triển kỹ năng vận động và khéo tay. Chơi với keo (hồ) dán Có thể chuẩn bị bìa cứng, giấy màu và cùng bé chơi trò xé giấy, dán vào bìa. Chơi với keo dán thì ít lo bé sẽ gây bừa bộn nhưng phần lớn các bé thích nghịch ngợm nên không tránh được việc keo dán sẽ dính ở tay. Cần chắc chắn là bé không được ăn keo dán. Ngoài ra, có thể chuẩn bị vài tấm giấy khổ lớn và một rổ tranh ảnh về cây cối, đồ vật, con vật có được từ sách, báo. Dán những tấm giấy khổ lớn lên tường theo chủ đề; chẳng hạn, đi siêu thị. Nhiệm vụ của bé là tìm những hình liên quan dán lên tấm giấy đó như hộp sữa, hoa quả, rau xanh, thức ăn của bé. Tô màu và vẽ Bút chì (sáp màu) khiến nhiều bé háo hức. Bạn có thể vẽ nhiều hình khác nhau rồi dạy bé cách tô màu. Có thể bày một tờ giấy lớn trên sàn nhà rồi hai mẹ con vẽ chung. Nên phối hợp (hoặc pha loãng) các loại màu để bé tìm hiểu. Vui chơi trong bồn tắm Chơi với nước cũng là hoạt động được nhiều bé thích. Khi bé ngồi trong bồn (chậu) tắm, có thể thả trên nước những chiếc bình, ca, cốc và đồ chơi bằng nhựa để bé vui vẻ. Nhiều bé thích bắt chước những điều cha mẹ đang làm; vì thế, bạn có thể đưa cho bé một con búp bê để bé tắm cho búp bê. Chơi ném (vứt, quăng) Để phát triển kỹ năng vận động cho bé thì những trò chơi như ném (vứt, quăng) rất hữu ích. Có thể vò nhàu một vài tờ báo cũ thành một quả bóng nhỏ và đề nghị bé ném bóng vào thùng rác. Điều chỉnh khoảng cách của thùng rác để bé dễ dàng ném trúng. Bạn cũng có thể mua cho con những quả bóng nhựa màu để bé ném vào thùng bìa cứng. Hoặc khi bé xây được những ngọn tháp nhỏ bằng khối hình, bạn có thể dạy bé đá một quả bóng nhựa để phá vỡ toà tháp đó.  Hoạt động phân loạiPhân loại những quả bóng, khối hình khác màu cũng là hoạt động thú vị với bé. Hãy đặt tất cả đồ chơi của bé trên sàn và đề nghị bé phân loại theo màu sắc. Bé có thể chọn đồ có màu đỏ, vàng và xanh vào từng giỏ khác nhau. Bạn cũng có thể chỉ cho bé thấy hình dạng khác nhau của những chiếc bánh quy và đề nghị bé phân loại chúng. Tiệc trà Có thể tổ chức “tiệc trà” cho bé. Hãy mời một vài người bạn đồ chơi của bé tham dự. Để bé tự tin, có thể cho bé làm chủ bữa tiệc trà. Bé sẽ tự quyết định chỗ ngồi của từng vị khách và đồ uống cho họ. Bạn cũng có thể chuẩn bị chút đồ ăn vặt để bé ăn ngay tại đó. Lưu ý: Có rất nhiều hoạt động trong nhà dành cho bé lên 2. Tuy nhiên, những hoạt động ngoài trời cũng có lợi cho bé. Hãy thu xếp thời gian để cùng bé đi bộ, vui chơi ngoài công viên, thăm vườn thú … (Theo xinhxinh.com.vn) |
BÀI VIẾT KHÁC
Toán vỡ lòng: sắp xếp và phân loại
Vì sao việc chơi đùa với trẻ là quan trọng
Những cách đơn giản để kích thích khả năng tư duy cho trẻ...
Những cách giúp phát triển khả năng đọc, viết của trẻ...
Vun đắp khả năng thẩm mỹ cho bé
Vài trò vui cho bé từ 1-2 tuổi
Vài trò vui dạy bé về toán học
Trò chuyện- cách tốt nhất phát triển trí thông minh của trẻ
Trò chơi giúp phát triển trí thông minh cho bé
